Wiet: een miljardenindustrie waar Nederland niet aan meedoet

Toen ik laatst op reis was naar New York City, sprak ik veel Amerikanen die enthousiast waren over Nederland. ‘Ah, you’re from Amsterdam? Nice, so you smoke weed?’ Nederland staat voor velen bekend als het land van de wiet (en de Wallen). Maar veel mensen realiseren zich niet dat ons wietbeleid helemaal niet zo goed werkt. Al in 2016 concludeerde de NOS dat het Nederlandse gedoogbeleid op instorten staat.

In Nederland mogen volwassenen maximaal vijf gram wiet per dag aanschaffen. Dat doen ze in zogeheten coffeeshops. De (commerciële) teelt van cannabis is echter volledig verboden. Coffeeshops mogen zelf geen wiet verbouwen, en eigenlijk ook niet inkopen. Coffeeshophouders halen hun voorraad dus bij illegale telers. Hierdoor loopt de overheid miljoenen aan belastinggeld mis.

Geld zwartwassen

Uit recent onderzoek van onderzoeksbureau Intraval blijkt dat coffeeshops jaarlijks een gemiddelde omzet van €1,7 miljoen hebben. Dat wil zeggen dat de totaalomzet van alle coffeeshops binnen Nederland zo’n €1 miljard bedraagt. Er wordt geschat dat de helft van dat geld verdwijnt in de illegale circuits. Wouter van Egmond, coffeeshophouder, heeft ook last van het huidige teeltbeleid. Hij betaalt netjes belasting over zijn winst, terwijl illegale telers rijk worden van zijn inkoop. ‘Dat is niet eerlijk’, vertelt hij. ‘Eigenlijk zijn we geld aan het zwartwassen.’

Interview Wouter:

Te grote voorraad

Niet alleen coffeeshophouders, maar ook buurtbewoners hebben last van het huidige wietbeleid. In Harderwijk is Coffeeshop Liberty coffeeshop onlangs gesloten, omdat de eigenaar een te grote voorraad had. Nu de enige coffeeshop in de omgeving is gesloten, spreken buurtbewoners hun zorgen uit. ‘We hebben nooit last gehad [van de coffeeshop].

Interview met Ron, een buurtbewoner bij Coffeeshop Liberty

Miljarden business

In een aantal staten in de VS is de verkoop van cannabis een stuk beter geregeld. Daar is wietteelt (onder voorwaarden) toegestaan. Commerciële ondernemers verbouwen daar legaal marihuana, en verkopen hun producten aan eigenaren van (legale) wietwinkels. Ondertussen is cannabis daar uitgegroeid tot een miljarden business. En dat is niet alleen goed voor de ondernemer, maar ook voor de inkomsten van de overheid.

Alleen al in de staat Colorado is sinds januari 2014 voor meer dan 5 miljard dollar aan cannabis verkocht. Hierover is ruim 800 miljoen dollar aan belasting geheven.

Colorado’s wietbeleid

Mocht Nederland wiet ook willen legaliseren, dan is dit een goed voorbeeld van een goed beleid. In Colorado mag iedereen in principe een eigen ‘marijuana business’ starten, mits je toestemming hebt van de staat, en alle vergunningen bezit. Uiteraard moet je als ondernemer aan door de staat bepaalde reguleringen voldoen, om er zo voor te zorgen dat de producten die je aanbiedt, aan een goed kwaliteitsstandaard voldoen.

Mocht je wiet willen telen, dan moet je daar aparte vergunningen voor aanvragen. Daarnaast moet je kwekerij ook aan allerlei eisen voldoen, om de kweek zo veilig mogelijk te maken. Het eindproduct moet ook van goede kwaliteit zijn.

Dit beleid biedt een kans aan ondernemers om deel te nemen aan een nieuwe markt, en tegelijkertijd maakt het cannabis veiliger en beter te verkrijgen voor consumenten. De ondernemers kunnen veel geld verdienen, en de staat heeft een flinke nieuwe bron aan belastinggeld.

De kosten van gedogen

In Nederland is wiet volgens de wet echter vooralsnog illegaal, dus betalen telers geen belasting over hun inkomsten. Hierdoor loopt de overheid dus een hoop geld mis.

Naast het innen van belastingen, kan de overheid bij legalisatie van het telen ook op meerdere fronten een hoop kosten besparen. Volgens Dirk Korf, onderzoeker bij het Bonger Instituut, zijn er 50 duizend wietplantages in Nederland. Bij KRO de Rekenkamer stelt hij dat hier slechts slechts vijf tot zesduizend plantages per jaar worden opgerold. Kosten: 160 miljoen euro per jaar.

Daarnaast wordt er volgens hem ieder jaar een miljoen Kilowattuur aan stroom gestolen met een waarde van 200 miljoen euro van straatlantaarns en omwonenden. Die stroom wordt vervolgens gebruikt voor de wietteelt.

Volgens Korf zijn de verwachte belastinginkomsten over cannabis jaarlijks zo’n €300 miljoen. Daar bovenop kost het bestrijden van illegale wietteelt jaarlijks al €465 miljoen. Tel daar de €300 miljoen aan belastingen bij op, en dan wordt duidelijk dat legalisatie ruim €765 miljoen op zal leveren. Volgens Boerman kan dit bedrag zelfs oplopen tot wel €850 miljoen.

Times Are a-Changin’

De legalisatie van cannabis is in de afgelopen jaren veel ter discussie gesteld. Is het huidige teeltbeleid wel effectief, of kunnen we wietteelt beter legaliseren? Sinds de afgelopen Tweede Kamer verkiezingen is die laatste optie reëler dan ooit. Er staat zelfs een experiment met legale wietteelt op de planning voor 2019, en gemeentes staan te popelen om hieraan mee te doen.

Mocht de teelt van cannabis in de toekomst gelegaliseerd worden, dan kan de overheid uitkijken naar een stevige nieuwe geldstroom voor de schatkist. De toekomst is wietkleurig, en ruikt naar staatskapitaal.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *