Interview – ‘Ik had tbs voor geen goud willen missen’

De naam Leo is uit privacyoverwegingen gefingeerd.


Leo* is 48 jaar oud, en wordt al sinds hij negentien jaar is behandeld in de psychiatrie. Na tien jaar tijd kreeg hij een tbs-maatregel. Voor die tijd kwam zijn behandeling niet van de grond. Nadat hij ontslagen werd uit een psychiatrisch ziekenhuis, met de mededeling dat er niks meer voor hem gedaan kon worden, werd hij een half jaar lang getreiterd en bedreigd door zijn buurtgenoten.

“Na een tijdje knapte er iets bij mij. Toen heb ik het gas opengezet, en wou ik mijn huis opblazen. Dat heb ik uiteindelijk niet gedaan, en ik heb dus ook geen slachtoffers gemaakt. Daar ben ik écht heel erg blij mee. Zoiets wil je niet op je geweten hebben. Ik vind het wel erg dat ik pas na mijn delict behandeld kon worden. Tien jaar lang zat ik dus al in de psychiatrie, en er was niets meer voor mij mogelijk. Na mijn delict, toen ik een tbs-maatregel kreeg, kon ik opeens wel geholpen worden.”

Wachtlijsten

Voordat Leo tbs kreeg, heeft hij eerst een half jaar vastgezeten in Grave. Daar heeft hij zijn straf uitgezeten. Vervolgens kwam hij op een wachtlijst voor tbs terecht, en is hij meerdere keren overgeplaatst naar verschillende gevangenissen. Vaak ging het niet goed in de gevangenissen, en zat hij in isoleercellen. Na anderhalf jaar kon zijn tbs-traject alsnog beginnen.

In het begin kreeg ik mijn behandeling niet van de grond.

“Mijn eerste tbs-opname was in de Pompestichting. Daar liep het behoorlijk mis. Ik kreeg de behandeling niet van de grond. Daarna heb ik nog een jaar in Vught gezeten. Dat was een soort tussenstation. Uiteindelijk kwam ik in Oldenkotte terecht, maar na verloop van tijd werd die kliniek gesloten. In die tijd had ik al de status proefverlof, en daardoor kwam ik in aanmerking voor een opname hier bij Forence in Deventer.”

Stichting Transfore biedt forensische zorg vanuit verschillende locaties in Oost-Nederland. In mei zou Leo twee jaar bij Transfore hebben gezeten, maar binnenkort gaat hij verhuizen. Hij gaat dan begeleid wonen op een andere plek.

“Ik heb gemengde gevoelens bij het weggaan. Aan de ene kant is het fijn dat ik door kan. Daar was ik ook echt aan toe. Ik vind het wel jammer dat ik afscheid moet nemen. Ik mag nog wel komen binnenvallen voor een kopje koffie. Ook blijf ik hier op het terrein bij Hermann Simon werken. Daar werk ik bij het glasatelier.”

Stigma’s

Tbs roept nogal wat emoties op in de maatschappij. Dat is ook een reden dat Leo erg graag van zijn maatregel af wilt.

De mensen buiten zijn keihard. Het zure is dat bijna alle behandelingen succesvol zijn.

“In de praktijk heeft tbs mij alleen maar geholpen, maar mensen hebben nogal wat vooroordelen. Men is huiverig. Nu was mijn delict iets minder ernstig, maar bijvoorbeeld zedendelinquenten moeten echt over hun schouder kijken. Mensen willen je te grazen nemen. Dat is ‘stoer’. De mensen buiten zijn keihard en behoorlijk ongenuanceerd. Ik zou graag willen dat ze een wat gezonder beeld krijgen van wat tbs nou eigenlijk is. Voor de buitenwereld moet het de zwaarst mogelijke straf zijn. Maar daar is het niet voor opgezet. Het is hulp. Het zure ervan is dat bijna alle behandelingen succesvol zijn.”

“Toch kun je er niet omheen dat het eens in de vijf jaar fout gaat, zoals bijvoorbeeld met de zaak rond Anne Faber. Maar mensen kijken niet naar alle keren dat het wel goed ging. Alle voorzorg wordt genomen, en je moet écht een hele gehaaide zijn wil je daar tussendoor glippen. Als ze twijfels hebben, dan krijg je geen verlof. Daar is ook een Long Stay-maatregel voor. Uiteindelijk mocht ik zelf ook met verlof, maar dat werd héél voorzichtig opgebouwd.”

Geen straf

“Tbs is door de overheid opgezet om mensen te helpen, en heeft mij ook écht geholpen. Ik ga weg met een goed gevoel. Ik wou graag mijn delict verwerken. Dat is na een aantal jaren gelukt. Ik sta goed ingesteld op mijn medicatie. Ik krijg nu een antipsychoticum. Het mooie daarvan is dat je dus niet meer psychotisch wordt. Ik heb nog wel last van mijn angststoornis, maar het bestrijden van angsten lukt wel aardig. Daarnaast ben ik geestelijk enorm gegroeid, en mijn diagnose is wat meer op de achtergrond geraakt.“

Soms praat je met een patiënt hier, en dan blijkt dat ze zijn misbruikt.

“In de klinieken ben ik ook zedendelinquenten tegengekomen. Je moet dan maar gewoon normaal met ze omgaan. De truc is dat je een stukje genuanceerder ernaar moet kijken. Dat vind ik zelf ook moeilijk. Maar het feit is dat zulke mensen behandeld kunnen worden, en dat deze behandelingen steeds beter worden. Het is wel zo dat de kliniek heel voorzichtig is, zeker als het om kinderen gaat. Nu praat ik veel met patiënten, en kom ik ook buiten, dus ik heb ook de andere kant van pedoseksualiteit kunnen zien. Soms praat je met een patiënt hier, en dan blijkt dat ze zijn misbruikt. Zo’n persoon komt hier dus ook terecht. Het richt zoveel schade aan.”

“In het ergste geval komt zo’n persoon er niet meer uit, en pleegt ‘ie zelfmoord. Dat zijn de consequenties van pedoseksualiteit. Dat gedrag is gewoon niet wenselijk. Je moet je niet op het niveau van een kind gaan begeven.

Veranderingen in tbs

Tbs is door de jaren heen behoorlijk veranderd, en ook nu worden er nog veranderingen doorgevoerd en nieuwe behandelingen ontwikkeld. Zo heeft Leo onlangs een steentje bijgedragen aan het ontwikkelen van behandelingen met Virtual Reality.

“Ik ben laatst om mijn mening gevraagd over het ontwikkelen van een behandeling met Virtual Reality. Zo worden delinquenten virtueel in situaties geplaatst waar ze eventueel probleemgedrag zouden kunnen laten zien. Dat zou natuurlijk erg goed kunnen uitpakken. Zo kunnen ze leren om mogelijke probleemscenario’s te vermijden. De potentie is er zeker met Virtual Reality. Het zou ook bijvoorbeeld bij angststoornissen kunnen helpen. Je zet een bril op, en opeens denk je ‘Oh kut, ik zit in een vliegtuig.’ Zo kun je bepaalde angsten overwinnen. Het is maar net hoe creatief we ermee zijn.”

Ik zou graag willen dat mensen een wat gezonder beeld krijgen van wat tbs nou eigenlijk is.

“Tbs is in de laatste jaren enorm verbeterd. Er wordt steeds minder gebruik gemaakt van isoleercellen, en isoleercellen hebben nu ook een TV. Wel zou ik graag een aantal veranderingen zien, zoals dat men meer gebruik gaat maken van ervaringsdeskundigen. Er zijn zoveel mensen die tbs hebben (gehad), en het zou zonde zijn als hun kennis verloren gaat.”

“Stel dat er een verwarde jongen over straat loopt. Jong. Eerste psychose. De politie weet vaak niet wat ze moeten doen, want die hebben daar niet voor gestudeerd. Dan moeten ze gewoon een lijst hebben met ex-tbs’ers die ze kunnen bereiken. Dat houdt het ook wat laagdrempelig vergeleken met een psychiater. Ik denk ook dat er op die manier geld te besparen valt, want tbs is niet goedkoop.”

Tbs is geen straf. Het is hulp.

“Ik zou ook graag willen dat mensen een wat gezonder beeld krijgen van wat tbs nou eigenlijk is. De mensen buiten zijn keihard en behoorlijk ongenuanceerd. Voor de buitenwereld moet tbs de zwaarst mogelijke straf zijn. Maar daar is het niet voor opgezet. Het is hulp.”

Einde maatregel

Binnenkort krijgt Leo te horen of hij van zijn tbs-maatregel afkomt. Hij kan dan op termijn verder re-integreren in de maatschappij. Tbs heeft voor hem goed uitgepakt, en hij wil het nu graag achter zich laten.

Ik heb mijn zeventien jaren in de tbs ervaren als enerverend, verrijkend, en heel bijzonder.

“Mijn eigen maatregel loopt op zijn einde. In maart moet ik voorkomen. Het kan zijn dat ze er nog een jaartje aanplakken, maar het is goed mogelijk dat ik van mijn maatregel afkom. Ik heb mijn zeventien jaren in de tbs ervaren als enerverend, verrijkend, en heel bijzonder. Ik had het voor geen goud willen missen. Maar nu wil ik het graag achter me laten.”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *